Skip to content

મીડિયા, મુંબઈમાં આતંકી હુમલો, ‘વેન્ડસ-ડે’ અને ‘કોમન મેન’

30/11/2008

મીડિયા, મુંબઈમાં આતંકી હુમલો, ‘વેન્ડસ-ડે’ અને ‘કોમન મેન’

//brisbanetimes.com.au/) A reporter talks on her phone as smoke is seen coming from Taj Hotel in Mumbai. REUTERS/Arko Datta (INDIA)

આતંકી હુમલો-(લિંક અહીંથી મળી- http://brisbanetimes.com.au/) A reporter talks on her phone as smoke is seen coming from Taj Hotel in Mumbai. REUTERS/Arko Datta (INDIA)

પ્રિય મિત્રો

આજે જ્યારે હું પોસ્ટ  લખવા બેઠો છું ત્યારે મુંબઈના ત્રણ સ્થળે આતંકવાદીઓએ કબજામાં લીધેલ ત્રણેય સ્થળ આપણા જાંબાઝ બ્લૅક કૅટ કમાન્ડોઝ, મરીન કમાન્ડોઝ  (મારકોસ), મુંબઈ પોલીસના વિવિધ વિભાગો  અને ફાયર બ્રિગેડના ગ્રાઉન્ડ સપોર્ટની મદદથી મુક્ત કરાવ્યા છે. બાનમાં લીધેલાં ભારતીય અને વિદેશી ઘણા ભાગ્યવાન નાગરિકોને છોડાવી લીધી છે. પરંતુ કમનસીબે આતંકીઓએ તેમાં લગભગ ૧૯૫થી વધુ નિર્દોષ નાગરિકોને રહેંસી નાંખ્યાં છે. લગભગ ૩૫૦થીય વધુ લોકો ઘાયલ કર્યા છે. આ ઘટના દરમિયાન  મૃત્યુ પામેલા આ તમામ નિર્દોષ નાગરિકો અને  વીર સપૂત  એવા શહીદીને વરેલા જાંબાઝ સિપાઈઓને હું મારા તમામ વાચક મિત્રો વતી, ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ અર્પુ છું. ઈશ્વર તેમના આત્માને શાંતિ આપે અને તેમના ઘરના સ્વજનોને આ સંકટ સમયમાં દુ:ખ સહન કરવાની શક્તિ આપે એવી પ્રાર્થના કરું છું. આ સંકટ સમયે દેશવાસીઓએ હંમેશાની જેમ હિંમત, ધીરજ  રાખી  એક સાચા ભારતીય તરીકે સારું કાર્ય કર્યું જ છે, પણ કદાચ હવે આપણી જવાબદારી વધી જાય છે.

આદરણીય સુરેશભાઈએ ‘ગદ્યસુર’ ( http://gadyasoor.wordpress.com/2008/11/28/mumbai_blast/) પર બ્લૅક -બ્લૅંન્ક –  પોસ્ટ મૂકી એક અનુભવી અને વિદ્વાન બ્લૉગર તરીકે સરાહનીય કાર્ય કર્યું છે.

આ બે દિવસ દરમિયાન બનેલી ઘટનાઓ મેં ટીવી ન્યૂઝ ચેનલ પર જોઈ/સાંભળી અને તેને સંલગ્ન હકીકત પેપરમાં વાંચી;  બાદ મેં જે કાંઈ અનુભવ્યું છે તે આજે અહીં વ્યક્ત કરી રહ્યો છું. જેમાં આપણા ટીવીના ન્યૂઝ  મીડિયા માટે કેટલીક ગમતી -અણગમતી વાત છે.

1.        સૌ પ્રથમ તો મરીન કમાન્ડોઝ, બ્લૅક કૅટ કમાન્ડોઝ,  મુંબઈ પોલીસ અને ફાયર વિભાગ, તથા જાણ્યા-અજાણ્યા તમામને જે હિંમત શૌર્ય અને બહાદુરીથી ત્રાસવાદીઓનો સફાયો કર્યો તે અભિનંદનને પાત્ર છે તેમને આપણે સૌ એક મંચ પરથી સૅલ્યુટ કરીએ છીએ. તાજ હોટલનું ઓપરેશન પૂરું થતા કેટલાક બ્લૅક કૅટ કમાન્ડોનો ટાઇમ્સ ન્યૂઝ ચેનલના  પ્રતિનિધિએ ઇંટર્વ્યૂ  લીધો. તેમાં તેમની દિલેરી, દેશભક્તિ અને દેશ માટે મરી ફીટવાની તમન્ના  એવી છલકાતી હતી કે સાંભળતા મારી આંખો સહજ ભીની થઈ ગઈ! ટાઈમ્સના એ પ્રતિનિધિ પણ મારી જેમ જ ભાવુક જણાતા હતા!

2.        ટાઇમ્સ ન્યૂઝ ચેનલ  પર ઈઝરાયેલથી ડૉ. કેદારએ કહ્યું કે આતંકવાદીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર પ્રસિધ્ધિ અને નામના જોઈતી હતી જેને મીડિયાવાળા પૂરી પાડી હતી. કેટલીય ન્યૂઝ ચેનલ, તેના ઢગલાબંધ  પ્રતિનિધિઓ , કેટલાંકના અનુભવી , તો કેટલાંકના સાવ બબૂચક જેવા રેઢિયાળ પ્રતિનિધિઓ અને હોડ સૌથી પ્રથમ ન્યૂઝ આપવાની.! નરીમાન હાઉસ અને તાજ પરના ઓપરેશન પૂર્ણ થતાં NSG  ચીફ મિ.દત્તા  નિવેદન આપવા ઊભા રહ્યા ત્યારે સ્કૂલના છોકરાઓથી પણ ખરાબ વ્યવહાર મીડિયા પત્રકારોનો હતો. શોરબકોર અને હોહા ! ઘણાં દિવસના ભૂખ્યા હોય તેવું વર્તન હતું. એક ઓફિસરની વિનંતી છતાં તેઓ બેકાબૂ હતા. તેઓએ સેલ્ફ ડિસિપ્લિન રાખવાની જરૂર હતી. હા! સાચી વાત છે કે આપણા લોકશાહી દેશમાં આપણને બધું જાણવાનો અધિકાર મળે છે. આપણે ત્યાં ઘણું બધું  ફ્રી અને ફૅર ! મને ખ્યાલ છે ત્યાં સુધી અમેરિકામાં ૯/૧૧ દરમિયાન મીડિયા લોહીથી લથપથ લાશ બતાવવાનું ટાળ્યું હતું. અને જ્યારે આખા દેશના આબાલવૃદ્ધ ટીવી સામે બેસી ગયા હોય તો આવા દ્ર્શ્યો ટાળી શક્યા હોત. મીડિયા જવાબદારીભર્યુ અને આત્મ સંયમ ધરાવતું વર્તન કરે એ જરૂરી બની ગયું છે.

3.        જાહેરખબરની કરોડોની આવક હોવા છતાં કોઈપણ પત્રકાર બુલેટપ્રૂફ જાકીટમાં નહોતો !  શું તેમની સંસ્થા તેમને એક બુલેટપ્રૂફ જાકીટ આપી શકી એમ નથી ?  જેઓ જીવના જોખમે આ ઘટનાનું લાઇવ કવરેજ કરવા માટે ગયા હતા. પોલીસ રિફૉર્મ્સની ડાહી ડાહી વાત કરતા મીડિયા મેનેજરોને  શું પોતાનો પ્રતિનિધિ કે કેમેરામેનનો ખ્યાલ નથી. ? અરે! ઓપરેશન પૂર્ણ થયા બાદ પોલીસ પણ તેમને અટકાવવા  માટે નહોતી… NSG  ચીફ મિ.દત્ત  જ્યારે એમ કહે છે કે આ જગ્યા સૅનેટાઇઝ કરવાની બાકી છે તે છતાં ત્યાં જવા માટે દોડાદોડ ! ન કરે નારાયણ ત્યાં ત્રાસવાદીઓએ પ્લાંટ કરેલા ઍક્સ્પ્લોઝીવ ફાટે તો_ કોને દોષ દઈશું ? શું કહીશું આને ?

4.        હા! મીડિયા સારું કામ કર્યું જ છે. પણ ક્યારેક કેવું અને કેટલું વાહિયાત અપમાનજનક વર્તન કરે છે તેનો તેઓને ખ્યાલ નથી રહેતો.. હું ભૂલ ન કરતો  હોઉં તો  ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીનો  આજ તક ચેનલ પર આ ઘટના સંદર્ભમાં  ચાલતો ઇંટર્વ્યૂ (કદાચ પૂરો થવા આવેલો ) લગભગ કાપીને નાખીને તેના મહિલા ઍન્કર રાખી સાવંતનો ઈંટર્વ્યૂ ચાલુ કરી દીધો !! આપકા ક્યા કહેના હૈ ઈસ બારે મેં! ભલે પછી મા. નરેન્દ્ર મોદીની વાત દમ હોય કે  ન હોય !  પણ આખરે તો ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી છે. મા. નરેન્દ્ર મોદીને એક ગુજરાતી તરીકે જે દુ:ખ થયું તેના કરતા મને વધુ થયું!  એટલું જ દુ:ખ મને છાકટા થયેલા ઓસ્ટેલિયન ક્રિકેટરોએ  મંચ પરથી શરદ પવારને ધક્કો મારેલો ત્યારે થયેલું.

5.        જો ચેનલ જોઈને ત્રાસવાદીઓ પોતાની સ્ટ્રેટેજી નક્કી કરતા હોય તો સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલ ચેનલ ‘બ્લૅક આઉટ’ આપણા કમાન્ડોઝ અને બાનમાં લીધેલ વ્યક્તિઓના હિતમાં હોય, તેને કદાચ  સહ્ય ગણી શકાય. શું તેને મીડિયા જગતના બ્લૅક ડે તરીકે ગણવો યોગ્ય છે ? પણ જો તમે ત્રાસવાદીઓની ‘બ્લડી આઇઝ’ બની જતા હો તો આપણે સરકારના આ પગલાંને આવકારવું રહ્યું.

6.        આપણા દરેક નાગરિકના યુવા વર્ગની બે વરસની લશ્કરી સર્વિસ ફરજિયાત નહિ તો વૈકલ્પિક બનાવી તેને સરકારી અને ખાનગી નોકરીમાં અનામતનો લાભ આપી શકાય. તેથી એક ‘સિવિલ ડિફેંસ સિસ્ટમ’ ઊભી કરી શકાશે અને આમ આવનારી પેઢી માટે એક અનુશાસિત અને સમર્પિત વર્ગ તૈયાર કરી શકીશું. અખંડ ભારત માટે આવા સુસજ્જ સમાજની જરૂર  છે.

7.        આધુનિક ટેકનોલોજી જેટલી ઉપયોગી છે એટલી ખતરનાક પૂરવાર થઈ શકે છે જો તેનો જવાબદારીથી ઉપયોગ ન કરવામાં આવે. જે આપણે બૉમ્બ ધડાકામાં વાઈ-ફાઈ હેકીંગ દ્વારા મોકલાવાયેલ મેઇલથી જાણ્યું જ છે. છતાં મોબાઇલ કંપનીઓ આજે પણ ગ્રાહક મેળવવાની અને  નંબર વન થવાની હોડમાં અધૂરા દસ્તાવેજી પુરાવા લઈને પણ કનેકશન ચાલુ કરી આપે છે. અમદાવાદ બ્લાસ્ટ સમયે મીડિયા (કદાચ ‘આજ તક’ ) દ્વારા આ બાબતે સુંદર સ્ટોરી તૈયાર કરાયેલ હતી. છતાં કદાચ આજની તારીખમાં પણ ઠેરનું ઠેર ! જો મોબાઇલ કંપની અનુશાસન ન રાખે તો ટ્રાઈ શું કરી રહી છે ?  અહીં અમલીકરણ સખ્તીથી થાય એ જરૂરી છે.

8.        કોઈ પણ નેતા જો ગંદા રાજકારણ રમી પોતાનો રોટલો શેકવા તૈયાર થાય  કે સસ્તી  પ્રસિધ્ધિ માટે મીડિયાનો ઉપયોગ કરી, ચઢી આવતા માનવ અધિકાર સંગઠનો,  જો બીન જરૂરી હોહા કરતા જણાય; તો  હવે લોકોએ જાતે ઐક્ય સાધી વિરોધ કરવો રહ્યો. બધાં લોકો નાત જાતનો ભેદ રાખ્યા વિના, નેતાઓએ પક્ષાપક્ષીનું રાજકારણ ભૂલી, અને સરકારી સંસ્થા સાથે સંકળાયેલ કર્મચારીવર્ગ લાંચ-ભષ્ટાચારથી પર રહી; ઐક્ય સાધી દેશદ્રોહીઓને જવાબ આપે એ જરૂરી છે.

9.        ગેરકાયદેસર નાગરિકોને લોકોએ  વણી વણી હાંકી કાઢવા જોઈએ. શું મહારાષ્ટ્રમાં એમએનસીએ કે પ.બંગાળની આમ જનતાએ આ કામ કરવા જેવું નથી.?

10.      મેચ જોવા આવતા બાંગ્લાદેશ,પાકિસ્તાનના નાગરિકો અહીં આવ્યા પછી ગુમ થઈ જાય છે.! ત્યારે સરકાર અને પોલીસ શું કરે છે.? એક તરફ તમે સરહદ કાંટાળીવાડથી સીલ કરો છો અને બીજી તરફ રેલવે અને બસ વ્યવહાર ચાલુ કરો છો ! ચાલુ કરો તેનો પણ વાંધો નથી પણ તેનું મજબૂત અને વ્યવસ્થિત સ્કેનીંગ/મોનિટરીંગ  જરૂરી છે. જો તમે ત્યાંથી આવતા નાગરિકોને એક સ્થળે બેસાડી તેની પરે વૉચ ના રાખી શકતા હોય તો  શા માટે ટ્રેન વ્યવહાર અને બસ વ્યવહાર ચલાવવો જોઇએ ?

11.      ફાસ્ટ ટ્રેક અલગ કોર્ટ, કડક કાયદા, સિવિલ ડિફેંસ,અદ્યતન હથિયારથી સજજ પોલીસ ફોર્સ  અને લશ્કરી દળ , સુરક્ષા દળો માટે યોગ્ય  પગારધોરણ, એક એવી ફેડરલ એજન્સી જ્યાં તમામ ઈન્ટલીજન્સ એજન્સી દ્રારા આપવામાં આવેલ ફીડનું સંકલન, આકલન અને ઍક્ઝીક્યુશન થતું હોય.

મજબૂત સ્ટોરી સ્ક્રીપ્ટ અને એકપણ ગીત વિનાની નિરજ પાંડેની  ગતિમય ફિલ્મ વૅડન્સ-ડે તમે જોઈ જ હશે. ગતિમય એવી કે કેટલાક દ્ર્શ્યો તો જાણે ફટાફટ ‘ફ્લીપ’ થાય, દર્શકે સજાગ રહી ફિલ્મ માણવી પડે અને દ્રશ્યોના અંકોડા મેળવવા પડે ! તેમાં પ્રાણ પૂરે છે સુંદર સિનેમેટ્રોગ્રાફી અન કાબિલેદાદ બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર!  બહુ બોલકો નહિ એવો અંત ધરાવતી જકડી રાખે એવી ફિલ્મ છે !  અનુપમ ખેર અને જીમ્મી શેરગીલનો અભિનય પણ અત્યંત સરાહનીય છે. જો ન જોઈ હોય તો જરૂરથી માણજો. તમારા પૈસા ત્યારે વસૂલ થઈ જશે, જ્યારે તમે અભિનેતા નસીરુદ્દીન શાહને તેના એક  દૃશ્યમાં અનુપમ ખેર સાથે વાતચીત જોશો. મુંબઈની આતંકવાદી ઘટના પછી એક સામાન્ય માણસ- કૉમન મેન- જે વેદના,વિમાસણ, આક્રોશ અને બદલાના ભાવથી પીડિત એ કોમન મેનના મનોભાવને આબેહૂબ  નસીરે જાન રેડી પ્રતિબિંબિત કર્યા છે. અને સાથે છે નિરજ પાંડેના ધારદાર સંવાદ! કમિશનર રાઠોડની ભૂમિકા ભજવતા અનુપમ ખેર, ન હિંદુ કે ન મુસલમાન એવા  એક શખ્સ (નસીર)ને જ્યારે એમ પૂછે છે કે કૌન હો તુમ? જવાબ મળે છે  “… મેં વો હૂં જો બસ મેં ચઢને સે પહેલે ડરતા હૂં… મેં વો હૂં જો દાઢી ટોપી પહેનને સે ડરતા હૂં. ..મેં વો હૂં બરસાત, બ્લાસ્ટ મેં મરતા હૂં… ભીડ મેં સે કિસી એક ચહેરો કો ઢૂંઢ લિજીએ  મેં વો હૂં… ” ખૂબ ધ્યાનથી નસીરને સાંભળજો તેના ચહેરાની હળવી થતી તો ક્યારેક ખેંચાયેલી રેખાઓ ક્ષણવાર માટે તમને એ રીતે ખેંચી જશે કે  તમને એમ થશે જ કે  એ નસીર નહિ તમે બોલી રહ્યા છો ! બસ આજ તો એ વાત છે જે તમે કહેવા ધારો છો અને જ્યારે કહો છો તો ક્યાં તો ખોટી રીતે અથવા ખોટા માધ્ય્મ દ્રારા !

અને સાચું કહું તો મુંબઈની આતંકી ઘટના બાદ મને ફરી ફરીને નસીરૂદ્દીનનો એ આગ લગાડતો અને વેદનાથી આક્રોશિત એ ચહેરો યાદ આવ્યા કરે છે …ચહેરાની એવી રેખાઓ કે જે આમ ભારતીય તો શું ? કોઈ પણ દેશના- કોમન મેનના – ચહેરા પર ઊભરી આવે છે આવી દરેક  ત્રાસવાદી ઘટના બાદ !

અવતરણ આજે અવતરણમાં આ. હરસુખ થાનકી સાહેબના બ્લૉગ પર તાજેતરમાં મુકાયેલી, થાનકી સાહેબ અનુવાદિત, સુરેન્દ્ર ચતુર્વેદીની કવિતાની લિંક આપું છું. મિત્રો ગમશે જ ! શીર્ષક છે ” કાગળની હોય કે લોખંડની… તલવાર એટલે તલવાર

9 Comments
  1. Very true. I think let do something and let make people involved in this. Buzz me any time if you need any favour from my end. I am in ur facebook network.

  2. ખુબ સુંદર અવલોકન અને રજુઆત.

    ધન્યવાદ.

  3. pragnaju permalink

    મને મરણોત્તર મળેલો મેડલ ધૂળ ખાઈ રહ્યો છે !
    મારો પરિવાર સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાઈ રહ્યો છે !
    અને
    મને મારનારાઓ જેલમાં બેસીને આરામથી રોટલીઓ ખાઈ રહ્યા છે !

    -કૃષ્ણ દવે

  4. સુરેશ જાની permalink

    બહુ જ સરસ કવરેજ. સરકાર પર જ વીશ્વાસ રાખીને આપણે ક્યાં સુધી બેસી રહીશું?

  5. એકદમ સરસ અવલોકન અને વર્ણન. કોમન મેન..

  6. hitesh joshi permalink

    Very good coverage heart touching article
    great one

  7. hanif malek permalink

    ખુબ સુંદર અવલોકન અને રજુઆત.

    ધન્યવાદ.

  8. Ashvin patel permalink

    I also feel very bad about our impotent Politician and Media. But I can’t express my words the way u expressed . but still i would like to draw ur attention about the view and message of our past President Dr. A.P.J Kalam I hope u will like it and u can spread among other readers also.

    Ashvin patel

  9. પ્રિય મિત્ર અશ્વિન

    આભાર તારા પ્રતિભાવ અને અબ્દુલ કલામના સુંદર પત્ર બદલ. અબ્દુલ કલામનો પત્ર મને અમારા ગુજરાતી બ્લૉગ જગતના વડીલ અને આદરણીય બ્લૉગર કે જેઓ ટૅક્સાસમાં જ રહે છે તેઓ દ્વારા મળેલ છે. ગુજરાતી અનુવાદ સ્વરૂપે. અહીં લિંક આપું છું. ખૂબ જ ગતિશીલ અને પ્રેરણાદાયી લેખન દ્વારા તેઓ મોખરાને સ્થાને છે. સમય મળ્યે તેમના બ્લૉગની અવશ્ય મુલાકાત લેજે. તેમના બ્લૉગનું નામ છે – ગદ્યસુર. તને જ નહીં બંને ભૂલકાંઓને ગમે એવા સુવિચાર પણ તેઓ નિયમિત મૂકતા રહે છે.
    http://gadyasoor.wordpress.com/2008/12/05/abdul_kalam_speech/

    કમલેશ પટેલ

Thnak you...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: