ગર્ભજલ
ગર્ભજલ
સહેજ મટકું મારીને જાગી ત્યારે મારી પથારીમાં આજે આવેલી ટપાલનો થોકડો પડ્યો હતો. કામવાળી પદ્મા મૂકી ગઈ હશે, ઘરે જતી વેળા…મે વિચાર્યું. મેં ઉતાવળે ટપાલ ઊથલાવવા માંડી… મોટા ભાગની ટપાલ જયની જ હતી – હંમેશાની જેમ … સાહિત્યિક સામયિક, શૅર સર્ટિફિકેટ, ન્યૂ્ઝીલેન્ડથી આવેલો ફોઇસાસુનો શુષ્ક ભાષામાં લખાયેલો પત્ર, એક પોસ્ટકાર્ડ, અને અમારી ” જૉઇન્ટલાઇફ પૉલિસી” ની પ્રિમિયમ ભરવાની નોટિસ –
જયનો જ આગ્રહ હતો, અમારી “જૉઇન્ટલાઇફ પૉલિસી” માટે – એમાં કૈંક લાભ વધારે હતો એવું તેણે કહેલું. મે ઉડતીક નજર પોસ્ટકાર્ડ પર નાંખી… કોઇક સાહિત્યકારનો પત્ર હતો- જયની તાજી જ છપાયેલી એક નવલિકાના પ્રતિભાવ રૂપે… “લાંબા સમય પછી એક અદભુત વાર્તા વાંચવા મળી… ખૂબ ખૂબ અભિનંદન એક કલાત્મક વાર્તાના પ્રસવ બદલ !”
ગત મહિને જ કોઇક સામયિકના વિશેષાંકમાં પ્રકાશિત થઇ હતી એ વાર્તા…એક દિવસ ઊંઘ નહોતી આવતી ત્યારે મેં એ વાર્તા વાંચેલી. ખૂબ જ કલાત્મક ગણાવાયેલી એ વાર્તામાં મને તો કશી જ ગતાગમ પડી નહોતી! કદાચ, એક ભાવક તરીકેની મારી કેટલીક મર્યાદાઓ મને કદાચ નડી હશે.
છેલ્લા દસેક વર્ષથી તે લખતો હતો. આસપાસથી ખૂબ જ ઉત્સાહજનક પ્રતિભાવો આવતા હતા તેના માટે – જય મિસ્રી…સતત પ્રજ્વલિત સર્જકચેતના ધરાવતો…સમકાલિન વાસ્તવથી ક્ષુબ્ધ, એક એવો લાગણીશીલ સર્જક જેની કૃતિમાં પ્રતીતિજનક પ્રશ્નો હોય છે…એક મળવા જેવો પ્રતિભાશાળી…
પ્રતિભાશાળી તો એ લાગતો જ હતો, તેથી જ સ્તો હું પ્રથમ મુલાકાતમાં જ તેનાથી અંજાઈ ગયેલી! ગાંડપણ સવાર હતું મારી ઉપર- સાહિત્ય અને સાહિત્યકારો માટે! મુશાયરાઓમાં અને લેખક મિલનમાં હું ગમે તેમ, સમય ચોરી પહોંચી જતી. મને હંમેશા આશ્ચર્ય થતું, ક્યાંથી…કેવું. કેવું…કેવી રીતે વિચારતાં હશે આ સર્જકો!? આ બધું મને રોમાંચિત કરી દેતું હતું. આવા કૈંક અદમ્ય આકર્ષણ વચ્ચે, હૈયે એક રણઝણતી ઇરછા નર્તન કરી ઊઠી- કોઇક સર્જક જો પોતાનો પતિ હોય તો…
હું એ સતત મમળાવવો ગમે એવો રોમાંચ હાથમાંથી સરકી જવા દેવા માંગતી નહોતી…મેં પણ તો જયની આંખોમાં સરકતી લાગણીનું વહેણ જોયેલું…
– તમને સાહિત્યમાં મુખ્યત્વે શું ગમે, કવિતા કે વાર્તા? તેણે મને પહેલી મુલાકાતમાં પૂછેલું.
– બંને, પરંતુ મુખ્યત્વે વાર્તા!
– ખાસ કોને કોને વાંચ્યા છે?
– “…” મેં બે-ચાર નામ કહયા.
– છટ્! તમે બધું કચરો વાંચ્યું છે.
– ફિલ્મો?
– જોઉ છું ને, જૂની કલાસીક, હળવી કોમેડી… પણ મોટે ભાગે થિયેટરમાં
– વૅસ્ટર્ન, ઍકશન, હોરર મુવી ? વાન ડમ, આર્નોલ્ડ્…
– એવું ક્યારેક જ જોઉ છું…
તે આજ ના જમાનાનો, મોર્ડ્ન લેખક હતો, એવું લોકો કહેતા અને મેં પણ એવું જ અનુભવેલું – કે તેને કૈંક જુદું, બધાંથી અલગ કરવું હતું. ગતિશીલ અને પ્રાણવાન વાર્તાકાર તરીકે તેની પ્રતિષ્ઠાનો આંક ઊંચે ચઢી રહ્યો હતો. અમારા વિચારો વચ્ચે અંતર તો હતું જ છતાં પાગલ મન કયાં માનતું હતું?…ને મેં મારી તમામ મૂંઝવણ, હૃદયની લાગણીને પડીકે વાળેલી…
જયને લાગણીના બંધનમાં બાંધી શકું, એટલી ખૂબસૂરત તો હું હતી જ, છતાં સાચું કહું તો તેના વ્યકિતત્વમાં વહેણમાં હું જ તણાઇ ગયેલી…
મારી પોતાની અને મારા ઘરનાં બધાંની ઇચ્છા હતી કે અમારા લગ્ન સાદાઈથી જ થાય. મા વિનાનાં અમારા ઘરમાં પપ્પા સિવાય અમે ત્રણેય બહેનનું કોઇ જ નહોતું. પપ્પા માંડ માંડ ઘરનો ભાર વેઢરતા હતા… તેમનો એક માત્ર પગાર અને ફરજ પછીનું વૈતરું અલગથી.
મારી મોટી બહેન કૃતિના લગ્ન ઘરનો પહેલો પ્રસંગ, ને મન મૂકી પપ્પાએ ખર્ચ કરેલો. ત્યાં જ આભાનું અચાનક નકકી થઇ ગયું. માગું સામેથી આવ્યું, ને પપ્પા ના કહે તો કેવી રીતે કહે, પાછળ મારો પણ તેમણે વિચાર કરવાનો હતો. પપ્પાએ પોતાની બધી બચત ભેગી કરી આભાને વળાવેલી. વધતી જતી મોંઘવારીમાં તેઓ ઘરના બે છેડા કેવી રીતે મેળવતા હશે… એ સમજવું મારા માટે જરાય અઘરું નહોતું. તેથી જ હું ઇચ્છતી હતી કે મારું લગ્ન તો સાદાઈથી જ થાય…
આમ પણ જયને વળી કયાં ખોટ હતી. ગર્ભશ્રીમંત ઘર, એક માત્ર સંતાન ને ઉપરથી બેંકની નોકરી લટકામાં. મેં તો બધા જ વિકલ્પ ખુલ્લા રાખેલા – આર્યસમાજ વિધિ સિવિલમૅરેજ કે પછી ગાયત્રી મંદિરમાં – તેની જે ઇચ્છા હોય તે…
– હું તો હાર નાખીને તને લઇ જાઉં ધરા, પણ મમ્મી કયાં માને છે…કહે છે લોકોનું વરસોથી ખાધું છે, એટલે ખવડાવવું જ પડે…આપણે કયાં વળી પાંચ-સાત પ્રસંગ ઉકેલવાના છે, એટલે થોડીક ધામધૂમ તો…
– ધરા, જાનમાં સાતસો, આઠસો માણસો માંડ થશે…કદાચ પચ્ચીસ -પચાસ આમતેમ…બાજ-દડિયામાં તો અમારી જ્ઞાતિમાં કોઇ ખવડાવતું નથી…આજીબા તો પહેરામણી ચાળીસ જેટલી ગણાવતાં હતાં, સારું થયું મમ્મી વચ્ચે પડી એટલે પચ્ચીસમાં પત્યું…એક તો ઉનાળો, એટલે જાનના ઉતારાની વ્યવસ્થા જરા અલગથી હોય તો…
– મારા ઉચાટે, હૈયાના ધબકાર ભેગી દોટ મૂકી…
– ધરા, તું માનશે નહીં કેટલાય વહેવાર તો મેં કપાવી નાંખ્યો, નહીંતર…તે ખુલાસો કરતો હતો કે આગ્રહ, એ વાત હું સમજવાની મથામણ કરતી રહી.
પણ સામા પ્રવાહમાં તરવાનો મને અભરખો એટલા બધો હતો કે હું બધું અવગણી આગળ વધતી ગઇ…
છેલ્લો પ્રસંગ અને આવો સરસ મુરતિયો…પપ્પાએ મન મનાવ્યું. મને ખબર નહોતી કે તેમણે કેવી રીતે બધું કર્યું હતું … કદાચ, સરવાળે તેઓ જ નફામાં રહેશે એવું તેમનું સાદું ગણિત હશે.
હું પણ કૈંક ઓછી ગર્વિત નહોતી, એક પ્રતિભાસંપન્ન, ઉચ્ચ દરજજાના સર્જકને મેળવીને !!
************
હું મધુર લગ્નજીવનની મઝા માણી રહી હતી…પરણીને આવીને આઠમા મહિને હું સગર્ભા થઇ. દોઢ મહિનો માંડ ચઢ્યો હશે અને કોણ જાણે શું થયું – ને ગર્ભ ઓગળી ગયો!
– તમારા શરીરમાં લોહી ઓછું છે અને શરીરનું ટેમ્પરેચર પણ ઊંચુ રહે છે તેથી… જયના પરિચિત ડૉકટરે નિદાન કર્યું. જાત જાતના લખાતા પ્રિસ્કિપ્શન વચ્ચે બે વર્ષ નીકળી ગયા પણ કશું હાથ આવતું નહોતું. હતાશ ક્ષણો અંધકારમાં બાખોડીયા ભરતી હતી અને લોકો મનફાવે એવી વાતનું ચિતરામણ કરતા હતા…
ત્યાં તો એક દિવસ અચાનક જયે મને ચોંકાવી જ દીધી!
– ધરા,તારી કમર ઉપર ઊતરતી સાપણ છે…
– સાપણ!! એ વળી શું !?
– તારી કમર ઉપર વાળનો વિકાસ સાપણના આકારમાં થયો છે, અને તેને…
– કેવી વાતો કરે છે તું ? આવું તને કોણે કહ્યું ? અને ધારો કે એવું હોય તો પણ શું?
– આ સાપણને બીલીના ફૂલથી ડામ આપીશું તો જ તું ફરી મા…
– જય, તું પાગલ જેવી વાતો ના કર? મમ્મીએ કહ્યુંને , તને?
– હા !!!
પછી તો એક જ વાત, હથોડાની જેમ વારંવાર મારે માથે ઠોંકાતી રહી…અકળામણ, અણગમો, તિરસ્કારથી ઘરનો માહોલ હંમેશા ભારઝલ્લો રહેવા માંડ્યો. પોતીકા માનેલા ઘરમાં હું જાણે પારકી થઇ પડી. મને પણ કોઇ નછોરવી કહે તે ગમતું નહોતું. તેથી ત્રસ્ત તો હતી જ, લોકોની તથા ઘરના સ્વજનની ચણભણથી.
– અને છેવટે પેલી ઊતરતી સાપણ ગઇ …પણ, મારી કમર ઉપર ડામનું કાળું ચકામું મૂકીને!
માનસિક રીતે થાકીહારીને હું તો ગમે તે પગલું ભરી બેઠી હોત, પણ પછી મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે, લગ્નના ત્રણ વરસના અંતરાલ પછી “સૃષ્ટિ” નું આગમન થયું, અને હું વધુ તિરસ્કૃત થતી બચી! નહિતર મને તો ખબર નહોતી, જયના સ્પમ કાઉન્ટસ અને મોટીલીટી રિપોર્ટ્સ બાબતની!!…
મને તો અચાનક જ ખબર પડેલી એ વાતની; મને બરાબર યાદ છે, સૃષ્ટિની પ્રથમ વર્ષગાંઠનો એ આગલો દિવસે…હું તો જયની બુકશૅલ્ફમાં તેને પૂછ્યા વિના સાફ-સફાઈ કરવા ગયેલી, કે અનાયાસ જ – કોઈને મળે નહી એવી રીતે તેણે ચોપડીઓની વચ્ચે સંતાડેલી-ફાઇલમાં તેના સ્પમ કાઉન્ટસના રિપોર્ટ પર મારી નજર પડી ગયેલી! દર ત્રણ મહિને નીકળતા એ રિપોર્ટ્સ હું ઝપાટાભેર પલટાવી ગયેલી! ફાટી આંખે હું એ રિપોર્ટ્સના, ઊડીને આંખે વળગે એવા આંકડા જોઇ રહી! સ્તબ્ધ ક્ષણો અવાક થઇ ગયેલી! શું તેના ઘરનાં બધા જાણતા ના હશે ?…કે પછી તેઓ પણ તેની સાથે જ …હું તો સાપણનો ભાર સાથે વાંઝિયા મહેણું લઇને જ ગઇ હોત- હું વધું કશું વિચારી શકી નહોતી…
બુકશેલ્ફ ફરી વ્યવસ્થિત થઇ ગઇ, હારબંધ, ચપોચપ ગોઠવાઈ ગયેલાં પુસ્તકો ખૂબ જ સરસ લાગતાં હતાં. ઘરના એ સર્વોત્તમ ખૂણે,અચાનક ફૂટેલો ખૂલેલો એ ભેદ, મારા હૈયાં સરસ ઊંડો ઊતરી, ધરબાઈ ગયો…
સમય વહેતો રહ્યો…જિંદગી ચાલતી રહી … કૈંક અટકીને કૈંક સાથેસાથે …
છેક ગઇ રાત સુધી –
ગઇ રાતે…
– ધરા, આજે તું ખૂબ સુંદર લાગે છે! ખૂબ જ રોમેન્ટીક મૂડ હોય તેમ, મારા વાળમાં તેની આંગળીઓ ફરી રહી હતી, છતાં તેના અવાજમાં રહેલો સહેજ ઉશ્કેરાટ, તે ઇચ્છે તો પણ છૂપો રહી શકે તેમ નહોતો!
– “અરે, શું વિચાર છે, આજે ?” મારા ચહેરો પર રોમાંચ હતો, પણ હૈયું કોઇક અજ્ઞાત ભયથી કંપતું હતું.
– જો ધરા, ૨૨ માર્ચે આપણા લગ્નના દશ વષઁ પૂરા થશે. તું આવીને આવી, આપણે ફકત એક જ વાર ફરવા ગયા છીએ,મનાલી. ત્યાં પણ મારી તબિયત બગડેલી ને આપણે અડધો પ્રવાસ પડતો મૂકી પાછા આવી જવું પડેલું… ગોવા કે મહાબળેશ્વર…તું કહે ત્યાં જઈ આવીએ…જો તું તૈયાર થાય તો…
– બાપ રે! તેં તો મને ચોંકાવી જ દીધી!! જો તું લઇ જતો હોય તો હું કયાં ના કહેવાની હતી…તેમાં વળી તૈયારી કેવી? હું અચંભિત તો હતી જ ! છતાં મારા શબ્દોમાં ઉત્સાહ, રોમાંચ અને આશ્ચર્ય બધું જ સખળડખળ હતું.
– તૈયારીમાં તો… તા..રે… સારું, તું એક કામ કર, મે ડૉ. ઉષાબેન પાસે મુલાકાત ગોઠવી દીધી છે, તું ફરી નવપલ્લવિત થઇ જા, આપણી મધુરજની સમયે હતી એવી!
– આવતી કાલે !? …હું હજી બે દિવસ પહેલાં તો એમને બતાવી આવી, તેમણે તો મને પંદર દિવસ પછી બોલાવી છે…મારી આંખમાં અચરજનું આભ ફાટ ફાટ થતું હતું!
– ધરા , એવું છે કે…આવા કામમાં જેમ વધારે દિવસ જાય તેમ જોખમ વધું!
– જોખમ! કેવું જોખમ?
–ધરા, એમટીપી જેટલું વહેલું કરાવીએ એટલું સારું! તારા માટે-! કહેતા જીભ થોથવાઈ જાય એવાં અઘરા શબ્દો તેણે ઠંડે કલેજે કહી દીધા!
–જય ,આ શું બોલે છે ?..બીજા સંતાનનો વિચાર હોય તો, અત્યારે લઇ લો…મમ્મીની તબિયત સારી છે એટલે…બે બાળકો વચ્ચેનો ગાળો પણ સચવાઈ જશે…બંને સાથે સાથે ઉછેર સહેલાઈથી થઇ જશે … ડો. ઉષાબેન એવું કહ્યું છે, એમ તો તું જ મને કહેતો હતો. તારા આગ્રહને કારણે તો મેં કોપર-ટી કઢાવેલી અને હવે તું જ મને…
–પ્લીઝ, ધરા! મને સમજવાની કોશિશ કર… આપણે ફરી વિચાર ન કરી શકીએ?
– શું ડોક્ટરે તને સોનોગ્રાફી રિપોર્ટનું રિઝલ્ટ …
– ધરા, તું ખોટી દિશામાં જઈ રહી છે…તને ખબર છે કે મને ગેરકાયદેસર અને ખોટા કામો પસંદ નથી…
–જય, તું કદાચ ભૂલી ગયો હશે, પણ મને યાદ છે…આંખોમાં આંખો મેળવી આપણે જોઇલું ફૂલગુલાબી છોકરીનું સ્વપ્ન…આજના છોકરા તો સાવ વંઠેલ હોય છે…લગ્ન કરે એટલે વહુના… પણ દિકરી હોય તેની રંગત કૈંક ઓર જ હોય છે…એ તો સાસરે જાય તો પણ, સૂતી હોય પિયર તરફ મોં કરી ને… શું ફરક પડે આપણને, બીજું સંતાન પણ છોકરી હોય તો?… આ શબ્દો મારા નથી, તારા છે, જય… જેને હું આપણા જ ગણું છું…
– તું આકરી થયાં વિના કૈંક… શાંતિથી…
– અરે! “લે – તૃપ્તિએ તારા માટે ધર બનાવેલું આમળાનું શરબત મોકલ્યું છે-” કહી જલદ જડીબુટ્ટી કોણ લઇ આવેલું? છોકરી જ હતી, ગઇ એ પણ! સૃષ્ટિનું નસીબ કદાચ સારું હશે તેથી બચી ગઇ…તૃપ્તિ, ભલે પરણી લંડન ગઇ હોય, પણ તારા કમનસીબે મને એની યાદ આવી ગઇ અને તેને ઘરે ફોન કર્યો ત્યારે ખબર પડી કે એ આમળાનું શરબત શાનું હતું…!
– તેના સ્તબ્ધ ચહેરા પરની અકળામણ જોઇ, હું જરાય વિચલિત ન થઇ…
– અને એ આખી રાત કર્કશમય સંઘષઁ અને વિવાદમાં પુરી થઇ…
ના- હા-ના-હા…
– વિખવાદ, દલીલો અને પરસ્પર થતા આરોપ પ્રત્યારોપના દૌંર વચ્ચે પસાર થયેલી એ રાત મને દઝડતી રહી, પણ હું પહેલીવાર ચુપ ના રહી…જે મન કહેતું હતું, જે હૈયે વલોવાતું હતું એ બધું જ બેખોફ બબડતી રહી, બોલતી રહી… જયનો આક્રોશ ફાટી પડયો ત્યાં સુધી-
***************
“– મમ્મી!.. મ-મ્મી! સાંભળતી કેમ નથી? મને ભૂખ લાગી છે…” મેં જોયું તો સૃષ્ટિ મારા પેટ પર તેના કોમળ, નાનકડા હાથથી હળવી ટપલી મારી મને ઢંઢોંળી રહી હતી…
– ના …ના.. બેટા! આવું ના થાય… મેં મારા પેટ આગળ હાથ આડો કરી, તેને પ્રેમથી વારી અને જેવો તેના માટે નાસ્તો લેવા ઊભી થવા ગઇ; કે ગઈકાલ રાતનો , મે ં બે વરસ પહેલાં જયને તેના જન્મ દિવસની ભેટ તરીકે આપેલો ચામડાના ખૂબસૂરત કમરપટ્ટાનો - ચમચમતો સળ, જોરથી કળતર કરી ઊઠ્યો! પણ હું ઊંહકારો કર્યા વિના, તેને અવગણતી- દઢતાથી અને મગરૂબીથી …પલંગ પરથી ઊભી થઇ ગઇ!
… ને ત્યારે મારા પેટના ગર્ભજલમાં, મારાં સમસ્ત અસ્તિત્વમાં એક મીઠી ઝણઝણાટી પ્રવેગિત કરતાં – અનેરાં કંપનો પ્રસ્ફુરિત થઇ ઊઠયા!!!
*************** ( પ્રકાશિત - ઓપિનીયન )
નોંધ - એક્પણ જાહેરખબર વિનાનું, ગુજરાતી માસિક ‘ઓપિનિયન’ લંડનથી પ્રકાશિત થાય છે. જેના તંત્રી શ્રી વિપુલભાઈ કલ્યાણી છે. વાચક મિત્રો ગુજરાતીલેક્સિકોન” ની વેબસાઈટ પરથી નીચેની લિંક પર જઈ‘ઓપિનિયન’ ના વિવિધ અંક ડાઉનલોડ કરી શકો છો. જે પીડીએફ ફોર્મેટમાં ઉપલબ્ધ છે.
http://www.gujaratilexicon.com/index.php?action=downloadOpinio
અતિથિઓની નોંધપોથી